Từ điển gọi vốn / Cổ phần và pha loãng
Good leaver và bad leaver
Cách phân loại người rời công ty để quyết định họ giữ bao nhiêu cổ phần và bán lại với giá nào.
Cập nhật 11/10/2026
Nói ngắn gọn
Good leaver và bad leaver là cách phân loại người sáng lập hoặc nhân sự chủ chốt khi họ rời công ty, để quyết định họ được giữ lại bao nhiêu cổ phần và phần còn lại được mua lại với giá nào.
Good leaver thường là người rời đi vì lý do chính đáng: sức khoẻ, hoàn cảnh gia đình, bị cho nghỉ không vì lỗi. Bad leaver là người vi phạm nghiêm trọng, sang làm cho đối thủ, hoặc tự ý bỏ đi trong thời gian cam kết.
Hai cách xử lý khác nhau
| Good leaver | Bad leaver | |
|---|---|---|
| Phần đã vesting | Giữ lại, hoặc bán lại theo giá thị trường | Có thể phải bán lại theo giá thấp, thường là mệnh giá |
| Phần chưa vesting | Công ty mua lại theo giá thấp đã thoả thuận | Công ty mua lại theo giá thấp đã thoả thuận |
Ví dụ: một đồng sáng lập có 300.000 cổ phần, đã vesting 150.000, giá vòng gần nhất là 24.000 đồng một cổ phần. Nếu là good leaver, họ giữ 150.000 cổ phần (tương đương khoảng 3,6 tỷ theo giá vòng gần nhất). Nếu là bad leaver vì sang làm cho đối thủ, thoả thuận có thể buộc họ bán lại cả 150.000 cổ phần theo mệnh giá 10.000 đồng, tức 1,5 tỷ.
Sai lầm thường gặp
- Định nghĩa bad leaver quá rộng, khiến mọi trường hợp rời đi đều bị phạt. Người sáng lập sẽ không chấp nhận, hoặc cảm thấy bị đối xử bất công.
- Không có định nghĩa nào, tới khi có người rời đi mới tranh luận họ thuộc loại nào.
- Áp dụng điều khoản mua lại mà điều lệ không cho phép, khiến việc thực thi gặp khó.
TIẾP TỤC CHUẨN BỊ
Áp dụng vào startup của bạn
Một mốc tham chiếu minh bạch cho tỷ lệ chia, và soát bản chia của nhóm để chỉ ra rủi ro.
Hoặc: Đọc hướng dẫn gọi vốn lần đầu hoặc Tra thuật ngữ khác
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần phân biệt good leaver và bad leaver?
Để đối xử công bằng: người rời đi vì lý do chính đáng vẫn được ghi nhận phần đã đóng góp, còn người gây hại cho công ty không hưởng lợi từ việc đó. Nó cũng giúp hạn chế cổ phần chết.
Thuật ngữ liên quan
- VestingCơ chế nhận cổ phần dần theo thời gian làm việc thay vì nhận hết ngay.
- Cổ phần chếtCổ phần nằm trong tay người không còn đóng góp cho công ty.
- Thoả thuận đồng sáng lậpVăn bản ghi rõ phân chia cổ phần, vai trò, cách ra quyết định và điều gì xảy ra khi có người rời đi.
- Tăng tốc vestingĐiều khoản cho phần cổ phần chưa vesting được vesting sớm khi công ty được bán.
- Pha loãng cổ phầnTỷ lệ sở hữu của bạn giảm xuống khi công ty phát hành thêm cổ phần cho người mới.
Nội dung mang tính tham khảo, không phải tư vấn đầu tư hay tư vấn pháp lý.