Chiết khấu do khó chuyển nhượng

Nói ngắn gọn

Chiết khấu do khó chuyển nhượng (discount for lack of marketability, viết tắt DLOM) là mức giảm giá áp lên giá trị cổ phần của một công ty chưa niêm yết, vì người nắm giữ không thể bán lại nhanh và dễ như cổ phiếu trên sàn.

Cùng một dòng tiền, một cổ phần bán được ngay trong ngày đáng giá hơn một cổ phần phải chờ nhiều năm tới khi có người mua. Chiết khấu này đưa sự khác biệt đó vào con số định giá.

Khi nào cần dùng

Chiết khấu này cần thiết nhất khi bạn định giá startup bằng cách so với công ty đã niêm yết, ví dụ dùng bội số doanh thu của các công ty công nghệ trên sàn. Giá trên sàn đã bao gồm tính thanh khoản, còn cổ phần startup thì không, nên phải trừ bớt.

Giáo trình định giá của CFA Institute còn tách riêng chiết khấu do thiếu quyền kiểm soát: cổ đông thiểu số không quyết định được chiến lược hay cổ tức, nên phần của họ cũng đáng giá thấp hơn phần của người nắm quyền.

Ví dụ bằng số cụ thể

Một startup phần mềm có doanh thu năm 20 tỷ đồng. Các công ty phần mềm tương đương trên sàn giao dịch ở mức 5 lần doanh thu, cho ra 100 tỷ. Áp chiết khấu 30% do khó chuyển nhượng, giá trị dùng để đàm phán còn 70 tỷ.

Trong thực hành, mức chiết khấu thường được đưa ra trong khoảng 20% tới 35%, tuỳ khả năng sớm có một sự kiện thanh khoản như bán công ty hoặc IPO. Công cụ định giá có doanh thu của fundraising.vn gợi ý mặc định 30%.

Sai lầm thường gặp

• Lấy bội số của công ty niêm yết áp thẳng cho startup mà không trừ gì. Nhà đầu tư sẽ tự trừ, và còn trừ nhiều hơn bạn nghĩ.
• Áp chiết khấu hai lần: vừa dùng tỷ lệ chiết khấu dòng tiền rất cao để phản ánh rủi ro startup, vừa trừ thêm chiết khấu thanh khoản cho cùng một rủi ro.
• Giữ nguyên chiết khấu khi sắp có thương vụ bán công ty. Nếu sự kiện thanh khoản gần như chắc chắn, chiết khấu nên nhỏ lại hoặc bỏ đi.