Trạm 3/5: Cổ phần, định giá, pháp lý
Định giá vòng pre-seed
Chưa có doanh thu thì định giá khoảng bao nhiêu?
Công cụ này giúp gì?
Định giá vòng đầu là kết quả đàm phán, không phải kết quả tính toán. Công cụ này cho một khoảng tham chiếu dựa trên mặt bằng thị trường và hồ sơ của bạn, để bạn không bước vào phòng họp với con số vô lý theo hướng nào cũng vậy.
Dùng công cụ này khi nào
- Khi chưa có doanh thu đều đặn nên không dùng được bội số, nhưng cần một con số định giá có lập luận để vào đàm phán.
- Trước khi nhận đề nghị đầu tiên: biết khoảng hợp lý để không chấp nhận mức quá thấp hoặc đòi mức vô lý.
- Sau khi làm Điểm sẵn sàng gọi vốn: lấy luôn kết quả các trục để chấm hồ sơ.
Cách tính
Hệ số mỗi trục = 0,6 + Mức đạt × 0,8 (Yếu hẳn 0,6; Ngang mặt bằng 1,0; Mạnh hẳn 1,4)
Hệ số tổng = Trung bình có trọng số: Đội ngũ 30, Bằng chứng nhu cầu 20, Thị trường 20, Vấn đề và sản phẩm 10, Kênh bán 10, Số vốn cần gọi 10
Mức giữa = Định giá thường thấy của thị trường × Hệ số tổng
Khoảng tham chiếu = Mức giữa ± 45%
Pha loãng = Số tiền gọi ÷ (Mức giữa + Số tiền gọi)
Công cụ dùng phương pháp chấm điểm (scorecard) theo trọng số của nhà đầu tư thiên thần Bill Payne: bắt đầu từ mức định giá pre-money thường thấy ở các vòng cùng ngành, cùng giai đoạn tại Việt Nam, rồi điều chỉnh theo hồ sơ của bạn so với mặt bằng đó. Đội ngũ nặng nhất vì ở giai đoạn này nhà đầu tư thiên thần chủ yếu đặt cược vào con người. Chấm "Ngang" ở mọi trục sẽ ra đúng mức gốc bạn nhập. Khoảng ±45% rộng có chủ đích: nó giúp bạn tránh con số vô lý, không phải mức chốt. Ba câu hỏi "chết deal" không đổi con số, nhưng một câu trả lời "không" khiến nhiều nhà đầu tư dừng lại bất kể định giá. Đối chiếu thêm với phương pháp Berkus và phương pháp VC nếu có số liệu.
Thuật ngữ trong công cụ
Vòng seedseed round
Vòng sau pre-seed, thường khi đã có bằng chứng thị trường và bắt đầu có doanh thu.
Nhà đầu tư thiên thầnangel investor
Cá nhân dùng tiền của mình đầu tư vào startup giai đoạn rất sớm.
Pha loãng cổ phầndilution
Tỷ lệ sở hữu của bạn giảm xuống khi công ty phát hành thêm cổ phần cho người mới.
Định giá startupstartup valuation
Ước lượng giá trị công ty làm cơ sở tính tỷ lệ cổ phần bán ra.
Pre-money và post-money
Giá trị công ty ngay trước và ngay sau khi tiền đầu tư vào; chênh nhau đúng bằng số tiền gọi được.
Phương pháp chấm điểmscorecard method
Cách định giá lấy mặt bằng thị trường làm gốc rồi điều chỉnh theo từng trục của hồ sơ.
Xem thêm 7 thuật ngữ
Bội số doanh thurevenue multiple
Cách định giá lấy doanh thu nhân với một hệ số; không dùng được ở giai đoạn chưa có doanh thu.
Định giá quá caoovervaluation
Định giá vượt xa mức tương xứng với cột mốc đã đạt, khiến vòng sau khó gọi.
Phương pháp VCVC method
Định giá đi ngược từ giá trị kỳ vọng khi exit, chia cho mức lợi nhuận nhà đầu tư cần.
Nhóm so sánhcomparables
Các doanh nghiệp niêm yết hoặc thương vụ cùng ngành, cùng quy mô dùng làm thước đo để suy ra bội số định giá.
Bội số nhân vốnMOIC
Số lần tiền nhà đầu tư nhận về so với tiền bỏ vào; quỹ giai đoạn sớm nhắm mỗi khoản có khả năng nhân 10 lần trở lên.
Vòng giảm giádown round
Vòng gọi vốn có định giá thấp hơn vòng trước.
Phương pháp Berkus
Định giá startup chưa có doanh thu bằng cách cộng giá trị cho năm yếu tố giảm rủi ro.
TRẠM 3/5, VIỆC 3/4
Việc tiếp theo: xem cap table sau vòng
Chuẩn bị: Số vốn cần gọi (Trạm 1) và khoảng định giá (việc 2).
Hoặc: Xem cả Trạm 3 hoặc Bản nháp và checklist của tôi
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không dùng bội số doanh thu?
Ở pre-seed doanh thu thường bằng 0 hoặc quá nhỏ. Nhân một bội số bất kỳ với 0 vẫn bằng 0. Phương pháp chấm điểm phù hợp hơn: lấy mặt bằng thị trường cho cùng giai đoạn rồi điều chỉnh theo từng trục của hồ sơ. Nếu công ty đã có doanh thu đều đặn, dùng công cụ định giá khi đã có doanh thu.
Công cụ chấm hồ sơ theo những trục nào?
Sáu trục, trọng số phỏng theo bảng chấm điểm của nhà đầu tư thiên thần Bill Payne: đội ngũ 30, thị trường 20, bằng chứng nhu cầu 20, kênh bán hàng 10, vấn đề và sản phẩm 10, số vốn cần gọi 10. Nếu đã làm công cụ điểm sẵn sàng gọi vốn, bấm lấy kết quả để các trục được điền tự động từ câu trả lời của bạn. Ngoài ra có ba câu hỏi chết deal không tính vào hệ số nhưng khiến nhiều nhà đầu tư dừng lại bất kể định giá.
Định giá cao có tốt hơn không?
Không hẳn. Định giá quá cao ở vòng đầu khiến vòng sau khó. Nếu chưa đạt cột mốc tương xứng, bạn sẽ phải gọi vốn ở mức thấp hơn, điều mà nhà đầu tư hiện hữu rất ngại.
Tìm mức tham chiếu của thị trường ở đâu?
Từ các vòng gọi vốn đã công bố trong cùng ngành và cùng giai đoạn tại Việt Nam. Đừng lấy số liệu thị trường nước ngoài, vì mặt bằng khác nhau rất xa.