Từ điển gọi vốn · Cổ phần và pha loãng
Option pool shuffle
Điều khoản đưa quỹ cổ phiếu thưởng vào phần trước tiền, khiến chỉ người sáng lập gánh phần pha loãng đó.
Nói ngắn gọn
Option pool shuffle là điều khoản đưa việc mở rộng quỹ cổ phiếu thưởng vào phần trước tiền của vòng gọi vốn. Kết quả: chỉ người sáng lập và cổ đông hiện hữu gánh phần pha loãng đó, nhà đầu tư mới không mất gì.
Đây là điều khoản âm thầm tốn của người gọi vốn lần đầu nhiều phần trăm nhất, và cũng là điều khoản ít người biết là có thể đàm phán.
Thấy rõ bằng số cụ thể
Hai người sáng lập giữ 1.000.000 cổ phần. Vòng pre-seed gọi 6 tỷ trên định giá trước tiền 24 tỷ, kèm quỹ cổ phiếu thưởng 10% sau vòng.
Lấy từ phần trước tiền: nhà đầu tư mới nhận đúng 20%, quỹ chiếm 10%, nhóm sáng lập còn 70%.
Lấy sau vòng: quỹ vẫn 10%, nhưng nhà đầu tư mới xuống dưới 20% và nhóm sáng lập giữ được nhiều hơn 70%.
Chênh lệch vài điểm phần trăm nghe nhỏ, nhưng ở vòng đầu nó lớn hơn tác động của việc đàm phán thêm vài tỷ định giá.
Vì sao nhà đầu tư yêu cầu như vậy
Lập luận của họ hợp lý: quỹ cổ phiếu thưởng dùng để tuyển người phục vụ giai đoạn sắp tới, tức là chi phí thuộc về giai đoạn trước khi họ vào.
Lập luận ngược lại cũng hợp lý: những người được tuyển bằng quỹ đó tạo ra giá trị cho tất cả cổ đông, kể cả nhà đầu tư mới.
Không có bên nào sai. Đây là điều khoản thương lượng, và kết quả phụ thuộc vào vị thế của hai bên.
Ba cách xử lý
Đàm phán để quỹ tính sau vòng. Cách trực diện nhất, nhưng thường bị từ chối vì trái thông lệ.
Đàm phán quy mô quỹ nhỏ hơn. Nếu kế hoạch tuyển mười tám tháng tới chỉ cần 7% thì đừng lập 15%. Phần dư là phần bạn đã pha loãng mà chưa đổi lấy gì.
Chấp nhận nhưng tính vào định giá. Nếu quỹ lấy từ trước tiền, hãy coi đó là một khoản giảm định giá thực tế và đàm phán con số định giá cao hơn tương ứng.
Công cụ liên quan
Câu hỏi thường gặp
Có thể từ chối lập quỹ cổ phiếu thưởng không?
Rất khó với vòng có quỹ tham gia, vì họ coi đó là điều kiện để công ty tuyển được người. Thứ đàm phán được là quy mô và cách tính, không phải việc có lập hay không.
Quy mô bao nhiêu là hợp lý?
Mười tới mười lăm phần trăm ở vòng đầu là thông lệ. Con số nên bám theo kế hoạch tuyển cụ thể — bao nhiêu vị trí, mỗi vị trí dự kiến cấp bao nhiêu.
Làm sao biết mình đang bị áp cách tính nào?
Đọc kỹ term sheet, tìm cụm nói quỹ được tính trên vốn hoá trước tiền hay sau tiền. Nếu không rõ, hỏi thẳng — đây là câu hỏi hoàn toàn bình thường.
Nội dung mang tính tham khảo, không phải tư vấn đầu tư hay tư vấn pháp lý.