Từ điển gọi vốn / Khái niệm nền
Luật lũy thừa trong đầu tư mạo hiểm
Lợi nhuận của một quỹ dồn vào rất ít công ty: phần lớn khoản đầu tư lỗ hoặc hoà, một hai công ty thắng lớn gánh cả quỹ.
Cập nhật 01/11/2026
Nói ngắn gọn
Luật lũy thừa (power law) mô tả cách lợi nhuận của đầu tư mạo hiểm phân bố: không đều quanh mức trung bình, mà dồn vào số rất ít công ty. Phần lớn khoản đầu tư lỗ hoặc chỉ hoà vốn, một hai công ty thắng lớn gánh lợi nhuận cho cả quỹ.
Lý do nằm ở hai đầu: một khoản đầu tư lỗ tối đa 1 lần số vốn, nhưng có thể lãi 50 đến 100 lần. Dữ liệu Correlation Ventures trên hơn 21.000 vòng gọi vốn tại Mỹ cho thấy gần 2/3 số vòng không thu hồi đủ vốn, chỉ khoảng 4% lãi trên 10 lần.
Ví dụ
Một quỹ rót 20 tỷ đồng vào mỗi công ty trong 10 công ty. Năm công ty đóng cửa, ba công ty trả lại khoảng 20 tỷ mỗi công ty, một công ty mang về 100 tỷ. Tổng thu khoảng 160 tỷ, chưa bằng 200 tỷ đã rót.
Chỉ cần công ty thứ mười tăng giá trị đủ lớn để mang về 500 tỷ, cả quỹ lãi gần 3 lần. Kết quả của quỹ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một khoản.
Sai lầm thường gặp
- Thuyết phục quỹ bằng việc công ty "an toàn, ít rủi ro". Với quỹ, công ty không thể lớn rất nhiều lần cũng là một khoản không giúp được danh mục.
- Nghĩ quy tắc 80/20 đã đủ mô tả. Dữ liệu Horsley Bridge cho thấy khoảng 6% khoản đầu tư tạo ra khoảng 60% lợi nhuận, lệch hơn nhiều.
Thử với số của bạn
Bài Toán học của quỹ VC có năm kịch bản danh mục bằng số và nguồn dữ liệu. Muốn biết công ty bạn có đường tới quy mô quỹ cần, bắt đầu từ Quy mô thị trường.
TIẾP TỤC CHUẨN BỊ
Áp dụng vào startup của bạn
Đối chiếu ngành, giai đoạn và địa bàn của bạn với khẩu vị của các quỹ đang hoạt động tại Việt Nam.
Hoặc: Điểm sẵn sàng gọi vốn hoặc Đọc hướng dẫn gọi vốn lần đầu
Câu hỏi thường gặp
Luật lũy thừa trong đầu tư mạo hiểm là gì?
Là việc lợi nhuận của quỹ dồn vào rất ít công ty thắng lớn, trong khi phần lớn khoản đầu tư lỗ hoặc hoà vốn.
Vì sao quỹ chấp nhận nhiều khoản lỗ?
Vì mỗi khoản chỉ lỗ tối đa 1 lần vốn, còn một khoản thắng có thể lãi vài chục lần và bù cho tất cả.
Thuật ngữ liên quan
- Công ty trả lại cả quỹMột khoản đầu tư mà riêng nó mang về số tiền bằng hoặc hơn toàn bộ quy mô quỹ; quỹ chỉ rót vốn khi thấy startup có khả năng thành công ty như vậy.
- Bội số nhân vốnSố lần tiền nhà đầu tư nhận về so với tiền bỏ vào; quỹ giai đoạn sớm nhắm mỗi khoản có khả năng nhân 10 lần trở lên.
- CarryPhần lợi nhuận đội ngũ quản lý quỹ được chia, thường khoảng 20%, chỉ khi quỹ trả cho người góp vốn vượt mức lãi đã thoả thuận.
- Quỹ đầu tư mạo hiểmTổ chức huy động tiền từ nhà đầu tư khác rồi đầu tư vào startup, kỳ vọng hoàn vốn gấp nhiều lần.
- Gọi vốnBán một phần quyền sở hữu công ty để đổi lấy tiền phát triển kinh doanh.
Nội dung mang tính tham khảo, không phải tư vấn đầu tư hay tư vấn pháp lý.