Runway

Nói ngắn gọn

Runway là số tháng công ty còn hoạt động được với tiền mặt đang có, nếu thu chi giữ như hiện tại. Công thức: tiền mặt chia cho số tiền thực sự mất đi mỗi tháng (net burn).

Đây là con số gần như mọi nhà đầu tư hỏi ngay trong buổi gặp đầu, và là con số quyết định bạn đàm phán ở thế mạnh hay thế yếu. Người còn mười hai tháng và người còn ba tháng ngồi vào cùng một bàn với hai vị thế hoàn toàn khác nhau.

Tính bằng số cụ thể

Tài khoản công ty còn 560 triệu. Mỗi tháng chi 168 triệu (lương, văn phòng, phần mềm, quảng cáo), thu về 31 triệu doanh thu.

Điểm dễ nhầm: lấy 560 chia 168 sẽ ra 3,3 tháng, tức bỏ quên doanh thu. Ngược lại, nếu doanh thu đó chưa chắc chắn (một khách lớn có thể ngừng), hãy tính thêm kịch bản thận trọng ở phần dưới. Burn rate là tốc độ đốt tiền, runway là quãng đường còn lại.

Một con số là chưa đủ: tính ba kịch bản

Runway tính theo tháng vừa rồi chỉ là một điểm. Nhà đầu tư tin bạn hơn khi bạn chủ động đưa ra cả kịch bản xấu. Cùng số liệu trên:

Kịch bản thắt chặt không phải để làm ngay, mà để biết trước mình có thể kéo thêm bao nhiêu tháng nếu vòng gọi vốn chậm. Bạn có thể nhập số của chính mình vào công cụ tính runway để thấy ba kịch bản cùng lúc.

Những khoản hay bị quên

• Lương tháng 13 và thưởng Tết: một tháng chi gần như gấp đôi rơi đúng vào đầu năm.
• Thuế phải nộp theo quý, bảo hiểm xã hội nếu đang chậm đóng.
• Tiền cọc và gia hạn hợp đồng thuê văn phòng, phí phần mềm trả theo năm.
• Công nợ: khách chưa trả tiền thì chưa phải tiền mặt. Doanh thu đã xuất hóa đơn nhưng 60 ngày nữa mới thu được không kéo dài runway tháng này.
• Chi phí của chính vòng gọi vốn: luật sư, kiểm toán hoặc soát xét báo cáo tài chính, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp nếu cần.

Còn bao nhiêu tháng thì phải bắt đầu gọi vốn

Một vòng angel hoặc pre-seed ở Việt Nam thường mất ba tới sáu tháng tính từ lúc bắt đầu gặp nhà đầu tư tới lúc tiền về tài khoản, có khi lâu hơn. Các bước thường gặp:

Cộng lại, nên bắt đầu khi còn ít nhất 9 đến 12 tháng runway. Dưới 6 tháng, bạn thường phải nhận điều khoản bên kia đưa ra, vì nhà đầu tư có kinh nghiệm chỉ cần hỏi hai câu (tiền mặt còn bao nhiêu, mỗi tháng mất bao nhiêu) là biết bạn đang vội.

Ngược lại, khi đã gọi được vốn, số tiền nên đủ cho 18 đến 24 tháng runway, đủ để chạm cột mốc của vòng sau và còn dư vài tháng để gọi tiếp. Xem cách tính ở nên gọi bao nhiêu tiền.

Câu hỏi quan trọng hơn: công ty có tự sống được không

Runway trả lời "còn bao lâu". Câu hỏi tiếp theo là: nếu tăng trưởng giữ như hiện tại, doanh thu có bù được chi phí trước khi hết tiền không? Nếu có, công ty đang ở thế "tự sống được" và gọi vốn là để đi nhanh hơn. Nếu không, gọi vốn là chuyện sống còn và mọi kế hoạch phải xoay quanh việc đó.

Bạn không cần mô hình phức tạp để trả lời. Lấy tốc độ tăng doanh thu ba tháng gần nhất, kéo dài ra trong số tháng runway còn lại, và xem đường doanh thu có cắt đường chi phí không. Điểm cắt đó gọi là điểm hòa vốn.

Khi runway còn ngắn

• Nói chuyện với nhà đầu tư hiện hữu trước tiên. Một vòng bắc cầu nhỏ từ người đã tin bạn thường nhanh hơn nhiều so với tìm người mới.
• Thu tiền sớm: ưu đãi cho khách trả trước theo năm, thúc công nợ.
• Cắt chi phí theo thứ tự: những gì không ảnh hưởng tới sản phẩm và khách hàng đi trước.
• Chủ động nói với đội ngũ. Người giỏi sẽ tự tìm hiểu nếu bạn im lặng, và thường là theo hướng xấu nhất.
• Không ký term sheet tệ chỉ vì sợ. Một điều khoản ưu tiên thanh toán nặng hay định giá quá thấp sẽ đi theo công ty qua mọi vòng sau.

Sai lầm thường gặp

• Lấy một tháng làm chuẩn. Một khoản chi bất thường làm lệch hẳn con số; trung bình ba tháng ổn định hơn.
• Tính runway theo doanh thu kế hoạch. Runway tính theo hiện tại, tăng trưởng để ở kịch bản lạc quan.
• Cộng cả tiền "sắp về" từ nhà đầu tư chưa ký. Chưa ký hợp đồng thì chưa phải tiền.
• Trộn tiền cá nhân và tiền công ty. Founder tự bù chi phí bằng tiền túi khiến runway trên sổ dài hơn thực tế và làm rối sổ sách khi thẩm định.

Tự kiểm tra trong một phút

• Tiền mặt 900 triệu, chi 200 triệu mỗi tháng, thu 50 triệu. Runway bao nhiêu? (Đáp án: 900 chia 150, tức 6 tháng.)
• Vòng gọi vốn dự kiến mất 5 tháng. Với runway 6 tháng, bạn nên làm gì? (Đáp án: bắt đầu ngay, đồng thời chuẩn bị kịch bản thắt chặt và hỏi nhà đầu tư hiện hữu về khả năng bắc cầu.)
• Bạn vừa xuất hóa đơn 300 triệu, khách trả sau 60 ngày. Runway tháng này có dài thêm không? (Đáp án: chưa, cho tới khi tiền về tài khoản.)